Nguồn: thenextwavefutures
Tóm tắt
Tác giả Andrew Curry phân tích AI qua lăng kính mô hình Perez về các làn sóng kinh tế-công nghệ. Làn sóng kỹ thuật số kéo dài từ giữa thập niên 1970 đến khoảng thập niên 2030, gồm hai giai đoạn: cài đặt (installation) và triển khai (deployment), được ngăn cách bởi một bong bóng tài chính lớn. Bong bóng dotcom năm 2000–2001 đánh dấu cuối giai đoạn cài đặt của làn sóng kỹ thuật số.
Theo mô hình Perez, làn sóng kỹ thuật số hiện đang ở giai đoạn triển khai “kịch bản xấu” — tức là lợi ích tập trung vào nhóm nhỏ trong khi phần đông bị bỏ lại phía sau. Sự bất bình đẳng này được cho là một phần nguyên nhân thúc đẩy các phong trào dân túy như Trump/MAGA hay Brexit trong thập niên vừa qua. Perez đặc biệt ghi nhận có một bong bóng thứ hai trong làn sóng kỹ thuật số — bong bóng đầu tư AI — làm kéo dài giai đoạn cài đặt.
Câu hỏi cốt lõi là: liệu AI có phải là “công nghệ mục đích chung” (GPT - General Purpose Technology) theo nghĩa kinh tế học lịch sử không? Các GPT kinh điển như hơi nước, điện khí hóa, và IT đều có đặc điểm chung là làm giảm mạnh chi phí của một yếu tố sản xuất then chốt. AI chưa chứng minh được điều này với tri thức/lao động nhận thức — dù tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD đầu tư, mức tăng năng suất đo lường được vẫn còn khiêm tốn.
Kết luận của tác giả: AI là chu kỳ phụ cuối cùng của làn sóng kỹ thuật số, không phải điểm khởi đầu của một làn sóng mới. Làn sóng mới sẽ cần công nghệ hoàn toàn khác biệt — có thể là bio, nano, quantum, hoặc năng lượng mới. Bong bóng AI sẽ vỡ, và cách thức vỡ — dần dần hay đột ngột như dotcom — cũng như ai được hưởng lợi sau đó là vấn đề chính trị chứ không phải công nghệ.